Νέα μελέτη των Reporters United: πώς επηρεάζουν οι εξορύξεις υδρογονανθράκων την ελληνική φύση;
Στο θαλάσσιο τόξο της Ελληνικής Τάφρου συναντώνται μερικά από τα πιο ιδιαίτερα και ευαίσθητα είδη πανίδας του παγκόσμιου οικοσυστήματος: Φάλαινες φυσητήρες, ζιφιοί και πολλά διαφορετικά είδη δελφινιών, θαλάσσια θηλαστικά όλα στην οικογένεια των κητωδών, κολυμπούν στα αχαρτογράφητα νερά.Από τη μία πλευρά, η χώρα έχει καθιερώσει ένα πλέγμα θεσμών προστασίας του περιβάλλοντος, και ειδικότερα της θαλάσσιας ζωής, με αποκορύφωμα την πρόσφατη έγκριση των Θαλάσσιων Πάρκων σε Ιόνιο και Αιγαίο. Κι από την άλλη, το ελληνικό κράτος παραχωρεί όλο και περισσότερα οικόπεδα των ελληνικών θαλασσών σε παγκόσμιους και εγχώριους ενεργειακούς κολοσσούς όπως η Chevron, η ExxonMobil, η Energean και η HelleniQ Energy (πρώην ΕΛΠΕ), για έρευνες και εξορύξεις υδρογονανθράκων.
Η έρευνα του Reporters United, σε συνέχεια της διασυνοριακής έρευνας Fueling Ecocide υπό τον συντονισμό του διεθνούς δικτύου EIC (European Investigative Collaborations), τεκμηριώνει αυτή την «αφύσικη» συνύπαρξη δύο αλληλοαναιρούμενων πολιτικών, καθώς και τα αποτελέσματά της.
Τα αποτελέσματα της έρευνας αποτυπώνονται οπτικά και στον πρώτο διασραστικό χάρτη με όλα τα δεδομένα εδώ. Από τα δεδομένα προκύπτει ότι από τα περίπου 111.921 τετραγωνικά χιλιόμετρα που έχουν παραχωρηθεί για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων μέσω 18 οικοπέδων, το 20% πατά πάνω σε περιοχές υψηλής φυσικής σημασίας και τις επηρεάζει. Συνολικά, 111 ξεχωριστές σημαντικές φυσικές περιοχές επηρεάζονται από 16 οικόπεδα. Οι περισσότερες περιοχές που επηρεάζονται, θεωρητικά προστατεύονται από τη νομοθεσία. Αντίθετα, οι μεγαλύτερες σε έκταση επικαλύψεις, που ανέρχονται στο 75% της συνολικής επηρεαζόμενης έκτασης (όσο ολόκληρη η Πελοπόννησος), αφορούν περιοχές ΙΜΜΑ, δηλαδή περιοχές σημαντικές για τα θαλάσσια θηλαστικά, καθορισμένες από την IUCN. Από τις 7 ΙΜΜΑ της Ελλάδας, από εξορύξεις επηρεάζονται τρεις, με την ΙΜΜΑ της Ελληνικής Τάφρου να βρίσκεται στο επίκεντρο. Παρότι υψίστης σημασίας για τα κητώδη, καθώς εκεί ζουν, τρέφονται και αναπαράγονται, οι περιοχές ΙΜΜΑ στην Ελλάδα δεν τελούν υπό θεσμική προστασία.
Το ρεπορτάζ περιλαμβάνει επίσης ένα γλωσσάρι με όλους τους αναφερόμενους όρους, καθώς και τις σχετικές απαντήσεις και αλληλογραφίες με τις εταιρίες, Helleniq Energy, Chevron και Energean.
Το 2024, οκτώ περιβαλλοντικές οργανώσεις συμπεριλαμβανομένων της WWF, του ΠΕΛΑΓΟΣ και της Greenpeace είχαν απευθύνει επιστολή προς τον πρωθυπουργό, με κοινό αίτημα τη δημιουργία θαλάσσιας προστατευόμενης περιοχής της Ελληνικής Τάφρου, καλώντας την Ελλάδα να συμμορφωθεί με τις διεθνείς δεσμεύσεις της. Η θεσμική προστασία της Ελληνικής Τάφρου, τμήμα της οποίας αποτελεί τη μεγαλύτερη περιοχή ΙΜΜΑ της Ελλάδας, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ουσιαστική ανακοπή των εξορυκτικών δραστηριοτήτων στο Αιγαίο, όπως συνέβη στη Γαλλία, τη Δανία, τη Νέα Ζηλανδία και την Ισπανία, όπου μεταξύ 2017 και 2024 απαγορεύθηκαν σχεδόν όλες οι εξορυκτικές δραστηριότητες στον θαλάσσιο χώρο.
