Σχόλια του WWF Ελλάς στην Δημόσια Διαβούλευση (ΜΠΚΕ) της ερευνητικής γεώτρησης «Ασωπός-1»

Στο κείμενο σχολίων, το WWF καταλήγει ότι η μελέτη παρουσιάζει σημαντικές επιστημονικές, περιβαλλοντικές και νομικές ελλείψεις που δεν επιτρέπουν την πλήρη και τεκμηριωμένη αξιολόγηση των επιπτώσεων του έργου από τους ενδιαφερόμενους πολίτες, ενώ ταυτόχρονα συνεχώς υποβαθμίζει τους πραγματικούς κινδύνους.

Σύμφωνα με το WWF Ελλάς, η προτεινόμενη γεώτρηση αδικαιολόγητα εξετάζεται αποσπασματικά και απομονωμένα από το συνολικό σχέδιο εξόρυξης πετρελαίου ή αερίου, σαν να είναι απλά σύντομη ερευνητική δραστηριότητα διάρκειας λίγων εβδομάδων. Αποτελεί το πρώτο στάδιο μιας πιθανής αλυσίδας εξόρυξης και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων, η οποία συνεπάγεται σοβαρές κλιματικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικοοικονομικές συνέπειες. Παρά ταύτα, η ΜΠΚΕ δεν αξιολογεί τις εκπομπές από την τελική καύση των πιθανών υδρογονανθράκων (εκπομπές Scope 3), δηλαδή τη σημαντικότερη πηγή του κλιματικού τους αποτυπώματος.

Η οργάνωση επισημαίνει επίσης ότι οι σχεδιαζόμενες εξορυκτικές δραστηριότητες προωθούνται με βάση ένα ιδιαίτερα ελλιπές θεσμικό πλαίσιο. Η Ελλάδα εξακολουθεί να στερείται ολοκληρωμένου θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, ενώ εκκρεμεί η έκδοση κρίσιμων κανονιστικών πράξεων που αφορούν την ασφάλεια, την πρόληψη της ρύπανσης και την προστασία της βιοποικιλότητας στις υπεράκτιες εξορύξεις.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι επιπτώσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον του Ιονίου, μιας περιοχής με εξαιρετικά υψηλή οικολογική αξία. Η ίδια η ΜΠΚΕ καταγράφει την παρουσία κοραλλιογενών ενδιαιτημάτων σε μικρή απόσταση από το σημείο της γεώτρησης, καθώς και την ύπαρξη σημαντικών πληθυσμών κητωδών, θαλάσσιων χελωνών και άλλων προστατευόμενων ειδών. Ωστόσο, η μελέτη υποβαθμίζει τον κίνδυνο απόρριψης χιλιάδων τόνων γεωτρητικών αποβλήτων και τριμμάτων στη θάλασσα, παρά το γεγονός ότι οι ίδιες οι προβλέψεις της δείχνουν ότι θα δημιουργηθεί μακροχρόνια συσσώρευση υλικών στον βυθό, με πιθανές επιπτώσεις σε ευαίσθητα οικοσυστήματα και κοινότητες βαθύβιων κοραλλιών.

Το WWF Ελλάς εκφράζει επίσης σοβαρές επιφυλάξεις για την ανεπαρκή αξιολόγηση των εκπομπών μεθανίου, ιδιαίτερα καθώς η μελέτη υποστηρίζει ότι δεν προβλέπονται συστηματικές εκλύσεις ή καύση αερίου, ωστόσο σε άλλα σημεία αναγνωρίζει πιθανά περιστατικά διαρροών, εκτονώσεων και ατυχημάτων, χωρίς να προτείνει επαρκές πρόγραμμα παρακολούθησης και ελέγχου σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού κανονισμού 2024/1787 για το μεθάνιο.

Εξίσου προβληματική θεωρείται η αντιμετώπιση των κινδύνων ατυχημάτων. Η οργάνωση επισημαίνει ότι σημαντικά τεχνικά έγγραφα, όπως η πλήρης Ποσοτική Ανάλυση Κινδύνου και κρίσιμα σχέδια αντιμετώπισης περιστατικών, δεν έχουν δημοσιοποιηθεί. Παράλληλα, τα σενάρια πετρελαιοκηλίδας που εξετάζονται βασίζονται σε παραδοχές που, κατά την εκτίμηση του WWF Ελλάς, υποτιμούν την πραγματική έκταση και σοβαρότητα των πιθανών επιπτώσεων σε παράκτια οικοσυστήματα, αλιευτικές δραστηριότητες και προστατευόμενες περιοχές.

«Το Ιόνιο είναι από τους σημαντικότερους θαλάσσιους πυρήνες βιοποικιλότητας της Μεσογείου. Δεν νοείται να ανακοινώνεις θαλάσσιο πάρκο και ταυτόχρονα να προωθείς εξόρυξη υδρογονανθράκων στον ίδιο ευρύτερο χώρο — είναι ασυμβίβαστες επιλογές. Η επιστήμη και η διεθνής κοινότητα είναι σαφείς: απαιτείται άμεση απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Νέα έργα πετρελαίου και αερίου σήμερα δεν είναι απλώς ρίσκο – είναι λάθος επιλογή με βαρύ περιβαλλοντικό και κλιματικό κόστος.», επισημαίνει ο Δημήτρης Καραβέλλας, διευθυντής του WWF Ελλάς.

Επισημαίνεται πως στη διαβούλευση έχει υποβληθεί και σχόλιο, στα Αγγλικά, από έναν από τους πλέον ειδικούς στη μελέτη και προστασία της θαλάσσιας μεγαπανίδας του Ιονίου. Συγκεκριμένα, όπως επισημαίνει στο σχόλιό του ο Giuseppe Notarbartolo di Sciara:

«Σε σχέση με τη σχεδιαζόμενη δραστηριότητα προσωρινής υπεράκτιας έρευνας υδρογονανθράκων, η οποία περιλαμβάνει γεώτρηση, αξιολόγηση γεωλογικών σχηματισμών, καθώς και μόνιμη σφράγιση και εγκατάλειψη της ερευνητικής γεώτρησης «Ασωπός-1», όπως προτείνεται από την Energean Hellas Ltd, θα ήθελα να εκφράσω την ανησυχία μου σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις της δραστηριότητας αυτής σε διάφορα είδη θαλάσσιων θηλαστικών που απαντώνται στην περιοχή.

Η προτεινόμενη θέση της δραστηριότητας βρίσκεται εντός Περιοχής Ενδιαφέροντος (Area of Interest – AoI), η οποία έχει αναγνωριστεί από την Ομάδα Εργασίας για τις Προστατευόμενες Περιοχές Θαλάσσιων Θηλαστικών της IUCN (IUCN Marine Mammal Protected Areas Task Force) ως δυνητικά σημαντική για τον ζιφιό (Ziphius cavirostris), το σταχτοδέλφινο (Grampus griseus) και το ρινοδέλφινο (Tursiops truncatus). Η θέση βρίσκεται επίσης σε πολύ μικρή απόσταση, περίπου 40 χιλιομέτρων, από τη Σημαντική Περιοχή Θαλάσσιων Θηλαστικών (Important Marine Mammal Area – IMMA) του Ιόνιου Αρχιπελάγους, η οποία έχει αναγνωριστεί για τη σημασία της για το κοινό δελφίνι (Delphinus delphis) και τη μεσογειακή φώκια (Monachus monachus). Παράλληλα, η ανοικτή θαλάσσια περιοχή που περιβάλλει το σημείο της προτεινόμενης δραστηριότητας διασχίζεται τακτικά από πτεροφάλαινες (Balaenoptera physalus) και φυσητήρες (Physeter macrocephalus). Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι δορυφορική παρακολούθηση που πραγματοποιήθηκε το φετινό καλοκαίρι κατέδειξε ότι μια ομάδα φυσητήρων διέσχισε την περιοχή αυτή δύο φορές.

Συνοπτικά, η ευρύτερη περιοχή γύρω από την προτεινόμενη θέση του έργου παρουσιάζει ιδιαίτερη σημασία για πολλά είδη θαλάσσιων θηλαστικών, πολλά από τα οποία έχουν αξιολογηθεί ως Κινδυνεύοντα (Endangered) ή Τρωτά (Vulnerable) στον Κόκκινο Κατάλογο Απειλούμενων Ειδών της IUCN.

Η βασική μου ανησυχία είναι ότι οι προτεινόμενες δραστηριότητες ενέχουν υψηλό κίνδυνο να επηρεάσουν αρνητικά την κατάσταση διατήρησης των ειδών αυτών μέσω όχλησης, υποθαλάσσιου θορύβου και πιθανής ρύπανσης του θαλάσσιου περιβάλλοντος.»

Δείτε εδώ τα σχόλια τα σχόλια του WWF Ελλάς